نوشته شده توسط معصومه ايماني جمعه ، 23 اسفند 1387 ، 12:26

اخبار - خبر

مركز پژوهش های مجلس قوت و ضعف بخش مسكن را بررسی كرد
4 انحراف فاحش در برنامه های سال آینده وزارت مسكن بی توجهی به قانون ساماندهی و حمایت از تولید مسكن
دفتر مطالعات زیربنایی مركز پژوهش های مجلس در بررسی های خود از بودجه سال آینده بخش مسكن، به نحوه اختصاص اعتبارات عمرانی در این بخش با توجه به شرایط بحرانی موجود (ركود) ایراد گرفت.
در گزارش مركز پژوهش های مجلس كه نسخه ای از آن در اختیار دنیای اقتصاد قرار گرفته تنها نقطه قوت اعتبارات بخش مسكن در بودجه سال آینده، اختصاص 14میلیارد تومان برای حمایت از تامین مسكن محرومین و گروه های كم درآمد است كه البته مركز پژوهش ها اختصاص این مبلغ را با توجه به وسعت زمینه های مصرفی آن در كشور، ناچیز توصیف كرده است.از نگاه نهاد مطالعاتی قابل اعتماد در مجلس 4 انحراف فاحش در برنامه های مربوط به وزارت مسكن و شهرسازی در سال 88 وجود دارد كه مهم ترین آن اختصاص 59درصد از اعتبارات عمرانی بخش مسكن به برنامه های غیرمرتبط با این بخش است، همچنین انحراف دیگر كه قابل تامل است بی توجهی صرف به اعتبارات موردنیاز برای اجرای قانون ساماندهی و حمایت از تولید و عرضه مسكن است.مركز پژوهش ها پیشنهاد كرده برای برقراری تعادل بین عرضه و تقاضای مسكن اعتبار طرح های غیرموثر در بخش مسكن نظیر احداث بیمارستان و پاداش و ... برای اجرای قانون حمایت از تولید و عرضه مسكن اختصاص یابد.گزارش كامل مركز پژوهش های مجلس به این شرح است: بررسی لایحه بودجه سال 1388 كل كشور بخش مسكن و شهرسازی نشان می دهد كه برنامه های اجرایی وزارت مربوطه در بخش تملك دارایی های سرمایه ای، با اعتبار 4.037.349میلیون ریال، نسبت به سال گذشته از رشد 7درصدی برخوردار است. در این حوزه یك درصد اعتبارات به عناوینی اختصاص دارد كه در شرح وظایف و تكالیف قانونی وزارت مذكور قرار دارد و مابقی از جمله وظایف سایر دستگاه ها مانند وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكی، سازمان بهزیستی، وزارت ارشاد و فرهنگ اسلامی و سازمان تربیت بدنی است. اختصاص 59درصد از اعتبار تملك دارایی های سرمایه ای بخش مسكن و شهرسازی به امور مرتبط با سایر دستگاه ها با توجه به شرایط بحرانی بخش مسكن و شهرسازی، توصیه نمی شود. ضمن آنكه پیشنهاد می شود چهار طرح احداث بیمارستان كه سال آغاز آن 1388 خواهد بود، با توجه به كسری بودجه، حذف شود.در سنوات اخیر و در قوانین متعددی از جمله «قانون ساماندهی و حمایت از تولید و عرضه مسكن – مصوب 1387»، اعتبارات مختلفی از جمله 10.000میلیارد ریال برای اجرای قوانین مذكور در لوایح بودجه كل كشور پیش بینی شده است كه در این لایحه به آن توجهی نشده است؛ در حالی كه تحقق اهداف پیش بینی شده در قانون مذكور و برقراری تعادل بین عرضه و تقاضای مسكن از طریق اجرای كامل آن امكان پذیر است.در بخش مصارف بر حسب برنامه دستگاه مزبور، اعتبارات مختلفی به «برنامه های راهبری» اختصاص یافته است. گفتنی است طبق برآوردهای مربوط به نیاز مالی طرح ها، اعتبارات سنواتی برای آن امور تخصیص می یابد، از این روی اختصاص اعتبار به «برنامه های راهبری» كه غالبا شامل «پاداش»، «افزایش ساختارهای مدیریتی مربوط به آن امور» و ... می شود، توصیه نمی شود.پیشنهاد می شود كل اعتبارات مربوط به بخش مسكن و شهرسازی بر حول محور تكالیف قانونی و اساسنامه وزارت مذكور تمركز یابد.

بررسی برنامه های وزارت مسكن در لایحه بودجه 88
بودجه وزارت مسكن و شهرسازی در لایحه سال 1388 با 9/4درصد رشد (یعنی 690، 187میلیون ریال) نسبت به سال قبل به 4.182.757میلیون ریال رسیده است. گفتنی است كه بخش تملك دارایی های سرمایه ای با 8/6درصد رشد (یعنی 996، 259میلیون ریال) به 4.037.349میلیون ریال می رسد و بخش هزینه های عمومی با 7/20- درصد كاهش (یعنی 124/38- میلیون ریال) به 408، 145میلیون ریال رسیده است.بودجه وزارت مسكن و شهرسازی برحسب برنامه در لایحه سال 1388 از نقاط قوت و ضعف قابل توجهی برخوردار است كه در ذیل به آن اشاره می شود:

نقاط قوت
ایجاد ردیف مستقل برای برنامه های «سامان دهی نواحی خاص» و «حمایت از تامین مسكن محرومین و گروه های كم درآمد» هر كدام به ترتیب با 763، 115 و 254، 24میلیون ریال از جمله رویكردهای مثبت برنامه های بودجه بخش مسكن و شهرسازی است، گرچه مبالغ درنظر گرفته شده با توجه به وسعت زمینه های مصرفی آن در كشور، رقم ناچیزی است، اما مستقل شدن برنامه های مذكور از دیگر سرفصل ها و برنامه ها، مطلوب ارزیابی می شود.نكته ای كه حائز اهمیت است این است كه از عبارات مذكور از جمله عبارت «سامان دهی نواحی خاص» چه تعبیر و تعریفی شده است. به نظر می آید كه یك بخش از این تعریف باید شامل «سامان دهی نواحی حاشیه نشین» شهرهای بزرگ باشد، اما این رویكرد مثبت دارای یك ضعف پنهان است به طوری كه بررسی عنوان و اهداف كمی ردیف شماره (40909245) نشان می دهد كه این طرح فقط تحت عنوان «بازسازی مناطق زلزله زده شهرستان بم – تدارك مصالح و تجهیزات و ماشین آلات و مدیریت پروژه و كمك فنی و بازسازی معابر روستایی» توسط بنیاد مسكن انقلاب اسلامی با مبلغ 763 ،115میلیون ریال (در بخش اعتبار طرح های تملك دارایی های سرمایه ای در سال 1388) اختصاص یافته است كه در سال های گذشته (1385 الی 1387) در زیرمجموعه برنامه مسكن قرار گرفته و در سال 1388 با عنوان «سامان دهی نواحی خاص» مطرح شده است و به مناطق حاشیه نشین شهری كه نیازمند توجه هستند، توجه نشده است.

نقاط ضعف
دقت در تنظیم برنامه برحسب شرح وظایف دستگاهی و تكالیف قانونی از جمله ضرورت های نیل به اهداف تبیین شده در سیاست ها و تكالیف قانونی است. بررسی برنامه های مربوط به وزارت مسكن و شهرسازی در سال 1388 نشان می دهد در این بخش چهار انحراف فاحش وجود دارد كه عبارتند از:
1 - در قوانین مختلف از جمله «قانون سامان دهی و حمایت از تولید و عرضه مسكن، مصوب 1387» و «قانون تشویق احداث و عرضه واحدهای مسكونی استیجاری»، مصوب 1377 تكلیف شده است تا برای تحقق هر كدام به ترتیب 10.000میلیارد ریال و تخفیف های مصوب در بودجه های سنواتی اعتبار درنظر گرفته شود، اما تكالیف فوق در لایحه مذكور رعایت نشده است.(جدول )
2 - درج برنامه هایی كه از وظایف اساسنامه ای و تكالیف قانونی وزارت مسكن و شهرسازی فاصله دارد و در وظایف دستگاه های متولی خاص خود (از جمله وزارت بهداشت و درمان، شركت سهامی توسعه و نگهداری اماكن ورزشی كشور، سازمان تربیت بدنی و ...) قرار دارد. برنامه «احداث، تامین، نگهداری و اداره اماكن و فضاهای فرهنگی» و همچنین «برنامه فضاهای ورزشی» و «خدمات بهداشتی و درمانی» مقوله هایی هستند كه اختصاص اعتبارات مربوط به تكالیف اصلی وزارت مسكن و شهرسازی به آنها، توصیه نمی شود. (جدول)
3 - برنامه هایی كه جزیی از شرح وظایف وزارت مسكن و شهرسازی است و در سنوات گذشته نیز گاهی به آنها توجه شده است، اما در این لایحه از برنامه های مذكور خبری نیست. «برنامه های توسعه بانك های اطلاعاتی شهرسازی و معماری و همچنین فن آوری ساختمان و مسكن» از آن جمله اند. این برنامه ها می توانند با تامین اطلاعات مورد نیاز سیاست گذاران و برنامه نویسان، موجبات تصمیم گیری های بهینه را فراهم كنند.
4 - درج برنامه های تكراری كه باعث انحراف هزینه های بخشی از وظایف اصلی وزارت مسكن می شود. برای مثال در جدول یك دو ردیف با عنوان:
الف) برنامه كمك به سازمان های نظام مهندسی (21.000میلیون ریال)
ب) برنامه راهبری كمك به سازمان های نظام مهندسی (9.000میلیون ریال) گنجانده شده است.
اعتبار طرح های تملك دارایی های سرمایه ای بخش مسكن
این بخش از لایحه، منشوری از نحوه اختصاص اعتبارات و مصارف دستگاه ها بر حسب برنامه، تحت عنوان تملك دارایی های سرمایه ای برای اهداف و موضوعات مختلف اختصاص یافته است. بررسی اعتبار طرح های تملك دارایی های سرمایه ای كه از طریق وزارت مسكن و شهرسازی اجرا خواهد شد، نشان می دهد كه وزارت مذكور، اعتبارات اختصاص یافته را در دو حوزه «مرتبط با شرح وظایف» و «خارج از شرح وظایف» خود به عهده دارد.
اعتبار طرح های تملك دارایی های سرمایه مرتبط با شرح وظایف وزارت مسكن
-ایجاد فضاهای اداری در استان ها و احداث مجتمع تالار بین المللی ایران با مجموع اعتبار 262.796 میلیون ریال تحت سرفصل اداره امور عمومی- برنامه ساختمان ها و تجهیزات.
-ارائه خدمات مدیریت فنی و نظارتی و همچنین تامین یارانه سود تسهیلات مسكن با مجموع اعتبار 395.500میلیون ریال تحت سرفصل مسكن و شهرسازی و عمران شهری- برنامه مسكن.
-مطالعه و اجرای مقاوم سازی، با اعتبار 3.170میلیون ریال تحت سرفصل دفاع- برنامه مقاوم سازی ساختمان ها.
-اجرای طرح های جامع و تفصیلی، تملك و آزادسازی و ... با مجموع اعتبار 868.906میلیون ریال تحت سرفصل مسكن و شهرسازی و عمران شهری- برنامه سامان دهی كالبدی شهر و روستایی.
-سامان دهی صنعت جوش در ساختمان با اعتبار 1.000میلیون ریال، تحت سرفصل مسكن و شهرسازی و عمران شهری برنامه مقاوم سازی ساختمان ها.
-بازسازی مناطق زلزله زده بم، تدارك مصالح و تجهیزات و ... با اعتبار 115.763میلیون ریال، تحت سرفصل مسكن و شهرسازی و عمران شهری- برنامه سامان دهی نواحی خاص.
به طور كلی اعتباراتی كه در رابطه با تملك دارایی های سرمایه ای و مرتبط با شرح وظایف وزارت مسكن و شهرسازی اختصاص یافته است معادل 1.647.135میلیون ریال یا به عبارتی 41درصد اعتبار تملك دارایی های سرمایه ای وزارت مذكور می باشد.

اعتبار طرح های تملك دارایی های سرمایه ای غیرمرتبط با شرح وظایف
تخصیص اعتبارات غیرمرتبط با شرح وظایف و تكالیف قانونی وزارت مسكن و شهرسازی با مبلغ 2.381.650 میلیون ریال یا به عبارتی 59درصد مجموع اعتبار تملك دارایی های سرمایه ای می باشد كه شامل 4 برنامه به شرح ذیل است:
-برنامه احداث، تامین، نگهداری و اداره اماكن و فضاهای فرهنگی؛ با عنوان ساختمان مصلی بزرگ امام خمینی (ره) و با هدف مراكز مجتمع های فرهنگی و هنری كه اعتبار آن از سال 1374 تاكنون ادامه داشته است و در سال 1388، مبلغ 377.204میلیون ریال را به خود اختصاص داده است. این اعتبار تحت سرفصل فرهنگ، هنر، رسانه های جمعی و گردشگری آمده است كه در شرح وظایف وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی می باشد.
-برنامه خدمات درمانی و بهداشتی؛ تحت سرفصل بهداشت و سلامت و برای ساخت بیمارستان اعم از درمانی و آموزشی كه در مجموعه وظایف وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكی قرار دارد. اعتبار این بخش مجموعا معادل 1.871.589میلیون ریال شامل 57طرح احداث بیمارستان در نقاط مختلف كشور به شرح و خصوصیات ذیل است؛
چهار طرح احداث بیمارستان؛ كه قرار است سال 1388، به عنوان سال شروع آن تعیین گردد. با توجه به كسر بودجه در سال 1388 (بر حسب پیش بینی درآمدهای منوط بر احتمالات)، پیشنهاد می شود كه از شروع هر گونه طرح جدید در سال 1388 اجتناب شود.

توصیه های مركز پژوهش ها
بدیهی است كه تمركز بر مسائل، برنامه ها و تكالیفی كه بر محور برقراری تعادل بین عرضه و تقاضای مسكن می باشد از عمده وظایفی است كه وزارت مسكن و شهرسازی در صورت پرداختن به مسائل دیگر، نمی تواند پاسخگوی این نیاز اجتماعی باشد.
در قوانین مختلف از جمله «قانون ساماندهی و حمایت از تولید و عرضه مسكن، مصوب 1387» كه به عنوان رویكرد مثبت برنامه مسكن قلمداد شده است، قانون گذار، پیش بینی مبلغ 10.000میلیارد ریال در بودجه های سنواتی را به عنوان ضامن اجرای قانون مذكور تكلیف كرده است. با توجه به اینكه سال 1388 اولین سال جاری شدن اعتبار پیش بینی شده خواهد بود، متاسفانه هیچ گونه توجهی به آن نشده است. پیشنهاد می شود اعتبارات طرح های جدید احداث بیمارستانی (كه در سال 1388 خواهد بود) به همراه اعتبارات «برنامه های راهبری...» كه غالبا صرف پرداخت «پاداش»، «افزایش ساختار و ...» خواهد بود حذف گردد و اعتبار لازم برای اجرای قانون مذكور اختصاص یابد. ضمن آنكه دولت باید نسبت به اجرای قوانینی از این دست، التفات بیشتری را مبذول و بودجه های لازم را تامین نماید.